azadi ka amrit mahotsav

ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 8 ਐੱਮ.ਸੀ.ਐੱਚ. ਵਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ, 1 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਐੱਸ.ਐੱਨ.ਸੀ.ਯੂ. ਨੂੰ ਐੱਮ.ਐੱਨ.ਸੀ.ਯੂ. ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼

ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਵੱਡਾ ਹੁੰਗਾਰਾ

Posted On: 22 Aug 2026 5:54PM

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 22 ਅਗਸਤ:

ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਮਾਂ, ਨਵਜੰਮੇ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦੇਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵਧੀਕ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ, ਡਾ. ਸੁਮਿਤਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ 8 ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ (ਐੱਮ.ਸੀ.ਐੱਚ.) ਵਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ 1 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਵਜੰਮੇ ਦੇਖਭਾਲ ਯੂਨਿਟਾਂ (ਐੱਸ.ਐੱਨ.ਸੀ.ਯੂ.) ਨੂੰ ਮਦਰ-ਨਿਊਬੋਰਨ ਕੇਅਰ ਯੂਨਿਟਾਂ (ਐੱਮ.ਐੱਨ.ਸੀ.ਯੂ.) ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ (ਐੱਨ.ਐੱਚ.ਐੱਮ.) ਦੀ ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ 12ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕਠੇ ਰੱਖਣ, ਮਹਿਲਾ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ, ਅਗਲੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ, ਰੈਫਰਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੇ ਟਰੈਕਿੰਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਐੱਸ.ਐੱਨ.ਸੀ.ਯੂ. ਨੂੰ ਐੱਮ.ਐੱਨ.ਸੀ.ਯੂ. ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਹੋਵੇਗੀ ਇੱਕਠੇ

ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਐੱਸ.ਐੱਨ.ਸੀ.ਯੂ. ਨੂੰ ਐੱਮ.ਐੱਨ.ਸੀ.ਯੂ. ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸੀ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਿਆਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ 29 ਐੱਸ.ਐੱਨ.ਸੀ.ਯੂ., 62 ਨਵਜੰਮੇ ਸਥਿਰਤਾ ਯੂਨਿਟਾਂ (ਐੱਨ.ਬੀ.ਐੱਸ.ਯੂ.) ਅਤੇ 527 ਨਵਜੰਮੇ ਦੇਖਭਾਲ ਕੋਨੇ (ਐੱਨ.ਬੀ.ਸੀ.ਸੀ.) ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ 1 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਖਭਾਲ ਮਾਡਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ (ਰਿਕਵਰੀ) 'ਤੇ ਇੱਕਠੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ 8 ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਵਿੰਗਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧੇਗੀ।

ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਰੈਫਰਲ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬੇਲੋੜੀ ਦੇਰੀ ਦੇ ਰੈਫਰ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਐੱਫ.ਆਰ.ਯੂ. ਦੀ ਗਿਣਤੀ 40 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 100 ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਨੇ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਮੌਤ ਦਰ (ਐੱਮ.ਐੱਮ.ਆਰ.) 127 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 94 ਅਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਮੌਤ ਦਰ (ਐੱਨ.ਐੱਮ.ਆਰ.) 26 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 17 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 38 ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਰੋਗ, ਇਸਤਰੀ ਰੋਗ, ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਐਨੇਸਥੀਸੀਆ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਮਾਹਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਮਹਿਲਾ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ

ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਔਰਤ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਵਿਭਾਗ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਜਣੇਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ।

ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਨਗੇ ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਕੇਂਦਰ

ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਦੇਖਭਾਲ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲੈਣ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮੈਡੀਕਲ ਅਮਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ

ਡਾ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਸ਼ਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਖਲਾਈ ਉਪਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਖੇਤਰ-ਪੱਧਰੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਗਲੀ ਕਤਾਰ ਦੀ ਕੜੀ ਵਜੋਂ ਆਸ਼ਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੈਫਰਲ ਅਤੇ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਨਰਸਾਂ, ਰੇਡੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੈਰਾ-ਮੈਡੀਕਲ ਸਟਾਫ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਲੋੜ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਸੁਧਾਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਿਰੰਤਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਕੈਲੰਡਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।

ਸਲਸਵਿਹ/2026

 

*****

 


(Release ID: 4388)